تعارض نقش:پایان نامه تعدیل گری خودکارآمدی برتعارض نقش

تعارض نقش

در فرهنگ لغت فارسی، تعارض به معنای مزاحم یکدیگر شدن، با هم خلاف کردن یا اختلاف داشتن است(درگاهی، موسوی، فراهانی و شهام، 1387). تعارض نقش، وجود درخواست ها و تقاضاهاي آشكار و نهان متضاد در عرصه نقش هاي واگذار شده به افراد است كه افراد را در حين كار تحت فشار و حالت سردرگم كننده اي قرار مي دهد(گل پرور، برازنده و جوادیان، 1390).

تعارض نقش حالتي است كه در آن اعضای سازمان در وضعيتی قرارمی گيرند كه بايستي چند وظيفۀ متضاد و متعارض را انجام دهند و يا اينكه از آن ها خواسته مي شود كه دو يا چند هدف متعارض را دنبال كنند)سینایی، 1383). به گفته کوپر (1373) تعارض شغلی وقتی ایجاد می شود که شخص در محیط کار خود با وظایف و نیازهایی مواجه می شود که واقعاً علاقه ای نسبت به انجام آنها نداشته و یا اینکه قبلاً تصوری از انجام آن کارها در ذهن نداشته است. متداول ترین و شایع ترین مورد در این زمینه هنگامی دیده می شود که فرد بین دو گروه مختلف که دو خواست متفاوت دارند قرار گیرد و به دو سو کشیده شود و یا در شرایطی قرار گیرد که بین خواسته ها و انتظاراتی که از او می رود تعارض و ناهمگونی باشد.

ابرکرامپی[1] و همکاران سه معنی جداگانه برای تعارض نقش در نظر می گیرند. در معنای اول تعارض نقش حاصل انتظارات ناسازگار دو یا تعداد بیشتری از نقش هایی است که فرد ایفای آن ها را به طور هم زمان به عهده دارد، در معنای دوم تعارض نتیجه اختلاف در تعریف یک نقش مشخص از سوی فرد و سایر شرکای نقش است و در معنای سوم تعارض ناشی از انتظارات متعارض نقش فرد با یک نقش کانونی است(به نقل از گروسی و آدینه زاد، 1389).

استورا(1377)تعارض نقش را به عنوان حالت متناقضی توصیف کرده که به دلیل توقعات متفاوت از یک فرد، در وی ایجاد      می شود. در چنین مواردی یا فرد مایل نیست به چنین توقعاتی پاسخ دهد و یا تصور می کند که این توقعات با شرح وظایف وی مطابقت ندارند.

به گفته میچل[2] (1375) در بررسی هایی که تاکنون انجام شده است چهارگونه تعارض نقش شناخته شده است. نخستین آن ها به تعارض درون فرستنده[3] مرسوم است. این تعارض هنگامی روی می دهد که شخص درخواست های متعارضی از شما دارد مثل:”برایم اهمیتی ندارد که چگونه کار را انجام بدهی، صرفاً آن را انجام بده لیکن در جریان کار هیچ مقرراتی را نقض مکن”. دومین تعارض نقش هنگامی است که افراد مختلف شما را متفاوت می بینند. مثال قدیمی، سرپرست کارگاه است که ممکن است از میان کارگران عادی انتخاب شود و متصدی آن شغل شود. آیا این شخص جزئی از مدیریت است یا وفادار نسبت به کارگران کارگاه است؟ این شغل تعارض درون نقش[4] زیاد دارد، یعنی خود نقش از انتظارات متعارض تشکیل شده است. گونه دیگر از تعارض هنگامی روی می دهد که دو یا چند نقش متعارض را یک شخص به عهده داشته باشد. این گونه تعارض مرسوم به تعارض میان نقش[5] است و چنین می نماید که با افزایش پیچیدگی ها و وابستگی های متقابل که امروزه در سازمان ها وجود دارد این تعارض رو به افزایش است. سرانجام تعارضی وجود دارد که مرسوم به تعارض نقش شخص[6] است، جایی که نگرش ها و ارزش های شخصی  با شرایط و ملزومات نقش متباینند.

میلبرن[7] (2002) معتقد است تعارض نقش دو نوع عینی و ذهنی است. تعارض نقش عینی به علت این که افراد تقاضاهای متناقض و متعارض برای کارکنان می فرستند به وجود می آید. تعارض های نقش ذهنی ناشی از تعارض بین الزامات نقش و ارزش ها، اهداف و آرزوهای شخصی افراد است(به نقل از حسنی، 1384).

به نظر کان[8] (1964)علل تعارض نقش عبارتند از:

  • نقش در سازمان های در حال تغییر
  • نقش هایی که نیازمند هماهنگی در بین واحدات سازمانی هستند.
  • نقش هایی که متصدیان آنها به بیش از یک ناظر یا سرپرست پاسخگویند.
  • نقش هایی که نیازمند نظارت دیگران هستند.
  • نقش هایی که افراد مختلف انتظارات متفاوتی دارند(به نقل از حسنی، 1384).

برگر[9] (2013) معتقد است وقتی فرد دچار تعارض نقش می شود که:

  • فرستنده های نقش انتظارات مبهم و متعارض از فرد دارند؛
  • ارزش های فرد با پیام های فرستندگان نقش ناسازگار است؛
  • سیاست ها و قوانین سازمانی با همدیگر و یا با ارزش های فرد در تعارضند؛
  • منابع، زمان و توانایی های فرد برای برآورده شدن انتظارات کافی نیست؛
  • بین محل کار و زندگی شخصی فرد تضاد وجود دارد.

[1]Abrkrampy

[2]Mitchell

[3]Interasender conflict

[4]Intrarole conflict

[5]Interrole conflict

[6]Person-role conflict

[7]Milbourn

[8]Kan

[9]Berger

این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.