روشهای اندازه گیری رضایت شغلی-پایان نامه رضايت شغلي و تعهد سازماني

دانلود پایان نامه

 مقیاس صورتک ها[1]

این روش بسیار ساده و آسان است و همه افراد، حتی بی سوادان، می توانند به آن پاسخ گویند. این مقیاس غیر کلامی بوده و برای پاسخگووآزمودنی قابل فهم می باشد.

در این مقیاس، صورتک های ترسیم شده با حالاتی که نشان دهنده خوشحالی یا اندوه است به کار می روند و از پاسخ گو خواسته می شود تا تعیین کند کدام صورتک به احساسات شغلی او نزدیک است.( عباس محمدزاده و آرمن مهروژان، ص 519 ـ 521 / به نقل از: جورج و جونز،ص 88 / ص 272 ـ 273)

6- مصاحبه

شیوه دیگر برای ارزیابی رضایت کارکنان عبارت از مصاحبه های انفرادی است. مصاحبه ممکن است برنامه ریزی شده (جایی که سؤالات از پیش تعیین شده و استاندارد است) یا غیر برنامه ریزی شده (جایی که سؤالات آزاد و بدون طرح قبلی است) باشد. مصاحبه در ارزیابی رضایت شغلی و گرایش های شغلی از چند امتیاز برخوردار است:

نخست. از طریق مصاحبه بررسی عمیقی در زمینه هایی از کارها فراهم می شود که از طریق مقیاس ها و روش های ارزیابی دیگر میسّر نیست.

دوم. مصاحبه در بررسی گرایش افرادی مفیدتر است که از سطح تحصیلات کم تری برخوردار یا با موانع کلامی مواجه می باشند و فهم اصطلاحات به کار رفته در پرسش نامه چاپی برای آنان مشکل است.

سوم. مصاحبه امکان بهتری برای بررسی دقیق به مفهوم واقعی پاسخ ها فراهم می آورد و می توان معلوم کرد که یک فرد چه احساسی در مورد جوانب مختلف شغل دارد.

از سوی دیگر، دست کم سه مشکل در مورد روش مصاحبه وجود دارد:

اول. مشکل عینیت به چشم می خورد؛ افرادی ممکن است پاسخ های خودرا تحریف کنند.

دوم. غالباً تفاوت هایی میان مصاحبه کنندگان وجود دارد که منجر به نقض غرض می شود؛ زیرا شیوه طرح سؤالات و نوع اطلاعاتی که مصاحبه کننده برای ثبت اطلاعات انتخاب می کند، می تواند در نتیجه مؤثر باشد.

سوم. مشکل زمانوجودداردو مصاحبه با تعداد زیادی از کارکنان به زمان زیاد احتیاج دارد که این کار عملی نیست.( عباس محمدزاده و آرمن مهروژان، ص 519 ـ 521 / به نقل از: جورج و جونز،ص 88 / ص 272 ـ 273)

تا این جا، به ذکر سه روش یا سه ابزار برای اندازه گیری و سنجش رضایت شغلی اشاره شد. ملاحظه گردید که هر یک از این روش ها و ابزارها دارای محاسنی است. اما هر کدام با مشکلات و نواقصی نیز روبه رو می باشد.

با توجه به مشکلات و نواقص این روش ها و ابزارها و با توجه به این که روش و ابزار پرسش نامه ای کاربرد بیش تری دارد، لازم به نظر می رسد که ابزار و روش پرسشنامه ای باتفصیل بیش تری تبیین گردد.

7- پرسش نامه وروش پرسش نامه ای

پیش از تهیه پرسش نامه مناسب برای سنجش رضایت شغلی، باید روش و فلسفه کار مشخص گردد. پس از تعیین روش و اساس کار، به تهیه پرسش نامه مناسب اقدام و سپس اجرا گردد.

به نظر بری فیلد و روث [2]، هر پرسش نامه سنجش رضایت شغلی باید دارای خصوصیات ذیل باشد:

  • رضایت شغلی را از دیدگاه معیّن و مشخص اندازه گیری کند؛
  • سؤالات به طور واضح و روشن مطرح گردد؛
  • بین آزمودنی و اجراکننده پرسش نامه همکاری لازم به وجود آید؛
  • پرسش نامه حتی الامکان موثّق و معتبر باشد؛
  • پرسش نامه به آسانی نمره گذاری و تعبیر و تفسیر شود؛
  • ضمن اجرای پرسش نامه، به تغییر حالات روانی آزمودنی توجه گردد وازآن در تعبیروتفسیر پرسش نامه استفاده شود. (عبدالله شفیع آبادی، 1370،ص 128)برای سنجش رضایت شغلی، پرسش ـ نامه های متعددی ارائه گردیده است که به عنوان الگو سه نمونه از آن ها ذکر می گردد. محقق می تواند با توجه به هدف و اساس کارش بر طبق نمونه ارائه شده به تهیه و تنظیم پرسش نامه رضایت شغلی اقدام نماید:
  • پرسش نامه رضایت شغلی هاپاک: در این پرسش نامه، تعداد چهار پرسش چند گزینه ای مطرح گردیده است. مراجع باید پس از مطالعه هر قسمت، مناسب ترین پاسخ را با علامت (×) مشخص نماید.
  • پرسش نامه رضایت شغلی بری فیلدوروث: برخی از مشاغل رضایت بخش تر از دیگر مشاغل اند. به کمک این پرسش نامه، احساس افراد نسبت به شغلشان تعیین می شود. از آن ها خواسته می شود واکنش و احساس خود را در برابر هر یک از نوزده جمله با قرار دادن علامت (×) مشخص سازند.
  • پرسش نامه عمومی رضایت شغلی: در این پرسش نامه، بر خلاف پرسش نامه های پیشین، آزمودنی باید به شرح و توضیح احساسات و عقاید خود در هر یک از زمینه های مربوط اقدام نماید. این پرسش نامه در مجموع دارای پانزده سؤال می باشد که آزمودنی باید به صورت تشریحی به آن ها پاسخ دهد. (عبدالله شفیع آبادی، 1370،ص 128 / ص 129 تا 135)

پرسش نامه دیگری که به عنوان ابزار سنجش رضایت شغلی از آن استفاده می شود پرسش نامه رضامندی مینه سوتا[3] (MSQ) است که از درجه رضایت پاسخ دهندگان در پنج ماده هر یک از مقیاس ها، درجه بندی نوع لیکرت (Likert)را به دست می آورد. این مواد شامل بهره مندی از توانایی، خلاّقیت شغلی، تنوع کار، ایمنی شغلی و شرایط مادی زندگی می شود. (استوارت ازکمپ، 1370، ص 258)

به هرحال شاید ساده ترین روش برای سنجش رضایت شغلی استفاده از مقیاس های موجود باشد. در بسیاری از مطالعات، اعتبار[4] و روایی[5] این مقیاس های مورد استفاده تایید گردیده است.(تیلا پاک،1999، ص25).

شواهد بسیاری برای استفاده از مقیاس های موجود رضایت شغلی وجود دارد که برخی ار مهم ترین آنها عبارتند از:

نخست: بسیاری از مقیاس های در دسترس، جنبه های اصلی رضایت شغلی را مورد سنجش قرار می دهند.

دوم: بسیاری از مقیاس های موجود دارای هنجارهای[6] استاندارد می باشند.مقایسه پاسخ ها با فرم ها می توانند به منظور تعبیر و تفسیر نتایج کمک نمایند؛

سوم: بسیاری از مقیا سهای موجود نشان دهنده سطوح قابل قبولی از اعتبار آنها می باشند.

چهارم: استفاده از متغیرها شواهد مناسبی را به منظور اعتبار لازم در تحقیقات فراهم آورده اند.بنابراین، می توان اعتماد داشت که مقیا سها بتوانند به طور مستمر سطوح مورد علاقه رضایت مندی شغلی را مورد سنجش و اندازه گیری قرار دهند(کامان،2000،ص30).

مهم ترین مقیاس های رضایت شغلی عبارتند از:

  • شاخص توصیف شغل[7]
  • پرسشنامه رضایت شغلی مینه سوتا[8]
  • پیمایش شناخت شغل[9]
  • مقیاس عمومی شغل[10]
  • پیمایش رضایت شغل[11]
  • مقیاس خودارزیابی سازمانی میشیگان[12]

مطالعات نشان می دهد که از میان مقیاس های مذکور، پرسشنامه شاخص توصیف شغل که  محققان در بیش از 100 پژوهش از آن استفاده کرده اند، با 5 جزء مقیاس (پرداخت،ارتقا، سرپرستی، همکاران و ماهیت کار) از اعتبار بالغ بر 80% برخوردار بوده است(کوک و دیگران،1990،ص 35)

[1]– The Faces Scale

[2]– A. H. Brayfield & H. F. Rothe

[3]– Minnesota Satisfaetion Questionaire

[4]– Reliability

[5]– Validity

[6]– Norms

[7]– Job Descriptive Index

[8] -The Minnesota Satisfaction Questionnaire

[9] -The Job Diagnostic Survey

[10]-The Job in General Scale

 

[11]– Job Satisfaction Survey

[12]– Michigan Organizational Self Assessment Questionnaire Satisfaction

دانلود پایان نامه
این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.