حمایت از میراث فرهنگی زیرآب در ایران وحقوق بین الملل

حمایت از هر پدیده مادی و یا معنوی مستلزم داشتن راهکارهایی در قوانین ملی و بین المللی است. میراث فرهنگی به مثابه تبلور رنج ها و مشقات و یا پیروزی های یک ملت در طی قرون، آیینه تمام نمایی از تاریخ، فرهنگ و در یک کلام تمدن یک ملت می باشد. به همین دلیل این آثار نیازمند حمایت های قانونی خاص در سطوح ملی و بین المللی چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ می باشند. قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی ایران به عنوان سند پایه ای در تعیین جرایم و مجازات های قانونی در فصل نهم کتاب تعزیرات درمواد 558 تا 569 تحت عنوان «تخریب اموال تاریخی، فرهنگی» به حمایت کیفری در راستای حفظ آثار و ابنیه فرهنگی و تاریخی کشور پرداخته است. بی تردید یکی از معضلات نظام آموزشی کشور ما بی توجهی مستمر به ضرورت های حفاظت از میراث فرهنگی در تمام دوران تحصیل است. این بی توجهی حتی در دوره تحصیلات عالیه در رشته حقوق نیز ادامه دارد و اکثریت دانشجویان حقوق که بعدها در مشاغل قضایی چون قضاوت و وکالت به کار مشغول می شوند، اطلاعی از قوانین و مقررات راجع به میراث فرهنگی ندارندیا اینکه اطلاعات آنها درحد بسیار محدودی است، زیرا در متون درسی اصلی حقوق جزا- چه حقوق جزای عمومی و به ویژه حقوق جزای اختصاصی- به بررسی دقیق این مقررات (حداقل) از چشم انداز معیارهای حقوقی و تناسب این مقررات با آن معیارها توجه کافی نشده است. در این مقاله تلاش خواهد شد تا کاستی ها و انتقادات وارد بر این فصل از قانون مجازات اسلامی مورد مطالعه قرار گیرد تا شاید مورد توجه مسئولین امر قرار گیرد.

واژگان کلیدی:

حقوق جزا، میراث فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی، شکایت خصوصی، ارزش های عمومی.

روش شناسی تحقیق

1-1 مـقدمه

هـمگان اذعان دارند که شناخت و درک علل پیدایش و تحول جوامع بشری،انسان را درشناسایی ریشه های فـرهنگی و اجـتماعی او بـه نحو قابل توجهی یاری خواهد کرد.

میراث باستان شناسی، ثبت اساسی فعالیتهای انسان در زمانهای پیشین اسـت.ازایـن روی حمایت و مدیریت صحیح این میراث، باستان شناسی و دیگر محققان را قادر می سازد تا از طـرف و بـه نـفع نسلهای حاضر و آینده به مطالعه و تفسیر آن بپردازند.

حمایت از این میراث نمی تواند تنها مبتنی بر اسـتفاده از فـنون بـاستان شناسی باشد،بلکه این امر مستلزم وجود یک زمینه وسیع تر از نظر اطلاعات و مـهارتهای حـرفه ای و علمی است.برخی عناصر میراث باستان شناسی،اجراء ساختارهای معماری هستند.در چنین مواردی عناصر مورد نظر مـی باید طـبق معیار حمایت از اینگونه ساختارها که در منشور(حفاظت و مرمت بناهای تاریخی و محوطه ها” (مـنشور 1966 مشخص شده است،حمایت کردند.

سایر عـناصر مـیراث بـاستان شناسی،بخشی لز سنت های زندهء مردم بومی را تشکیل مـی دهند و مـشارکت گروههای فرهنگی محلی برای حمایت و محافظت از اینگونه همانگونه که در ماده یک آمده اسـت .مـراد از میراث باستان شناسی،آن دسته از عناصر مـادی مـیراث است کـه بـا اسـتفاده از فنون و روشهای علم باستان شناسی،شناسایی و کـشف مـی شوند.

فرهنگ در واقع مجموعه ای شامل همه فعالیت های انسانی می شود. فرهنگ یک کلیت در هم تنیده ای از دانش، هنر، اعتقادات، باورها، اخلاقیات، آداب و رسوم، هنجارها و هرگونه توانایی ها و عاداتی است که انسان به عنوان عضوی از جامعه به دست می آورد.  فرهنگ در اساس، مخرج مشترک همه باورها، رفتارها، ارزش ها، آداب و سنن و شیوه زندگی یک ملت در طول زمان است که از نسلی به نسل دیگر منتقل می گردد.  یونسکو بر اساس وظائف محوله به این سازمان، تلاش می کند اقدامات مربوط به ارتقای احترام به تنوع فرهنگ ها و سنتها و نیز ترویج گفتگوهای میان فرهنگی را سامان بخشد. یونسکو همچنین از طریق استاندارد سازی و تنظیم اسناد بین المللی، اقداماتی را در راستای حفاظت و حراست از میراث فرهنگی اعم از میراث طبیعی، میراث معنوی، میراث فرهنگی زیر آب، دارائیهای فرهنگی منقول و سایر ابعاد میراث فرهنگی طبیعی اتخاذ می نماید.

یکی از وظایف خطیر یونسکو کنوانسیون 2001 حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب؛ می باشد.

یکی ازموضوعات بخش فرهنگ یونسکو عبارت است از:  کنوانسیون 2001 حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب (نشست کشورهای عضو، ارگان های مشورتی). به طور خلاصه، “میراث فرهنگی زیر آب” شامل همه ی آثار فرهنگی، تاریخی و با ویژگی های باستان شناختی است که برای مدتی (حداقل صد سال) زیر آب قرار داشته اند یا هنوز هم زیر آب قرار دارند.

غنای میراث فرهنگی زیر آب اغلب دست کم گرفته می شود. در حالی که، در قرون گذشته “سایت های باستان شناسی روی زمین” اطلاعات بسیاری را از توسعه ی تمدن ها به ما ارزانی داشته اند، اما اقیانوس ها که بخش وسیعی از سیاره ی ما را دربرگرفته اند هنوز اسرارشان را حفظ کرده اند.

میراث زیر آب می توانند اطلاعات منحصربه فردی را از زندگی اجدادمان به ما ارائه کنند. از طرفی ویرانه های شهرهای گمشده در میان امواج و در زیر آب بسیار بهتر از سایت های باستان شناسی روی زمین حفظ شده اند.

در این میان، آن چه نگران کننده به نظر می رسد این است که، سرقت از میراث فرهنگی زیر آب و تخریب آن ها به سرعت در حال افزایش است. بنابراین تهدیدات جدی برای محروم کردن بشر از این میراث، به تازگی رخ نموده است.